Pinot Noir – Król Wymagających Winorośli
Dlaczego wybieramy Pinot Noir?
Zdecydowaliśmy się na uprawę Pinot Noir, ponieważ to jedna z najbardziej wymagających odmian. Ta winorośl stanowi prawdziwe wyzwanie winiarskie, dlatego tak bardzo nas fascynuje. Warto zauważyć, że Pinot Noir często pozostaje w cieniu innych odmian podczas degustacji. Jednak jego subtelny charakter z pewnością docenią znawcy. W dodatku wierzymy, że nasz klimat pozwala na stworzenie genialnego wina.
Dlaczego warto wybrać ten szczep?
Dostosowanie do polskiego klimatu – Pinot Noir jako jedna z nielicznych odmian czerwonych może w Polsce dać wina o najwyższej jakości. Warto zauważyć, że nasz region stwarza ku temu idealne warunki.
Optymalne warunki glebowe – Ziemie na naszej winnicy idealnie współgrają z wymaganiami tej odmiany. Dlatego też krzewy rozwijają się u nas wyjątkowo zdrowo.
Rozpoznawalność i prestiż – Nazwa Pinot Noir budzi powszechny respekt i zainteresowanie świadomych konsumentów. Przede wszystkim marka tego szczepu broni się sama na całym świecie.
Prawdziwy sprawdzian umiejętności winiarza – Istnieje powiedzenie: „Pokaż mi swojego Pinota, a powiem Ci, jakim jesteś winiarzem”. Ponieważ produkcja dobrego Pinot Noir to sztuka, z tego powodu podjęliśmy to wyzwanie.
Wszechstronność – Pinot Noir pozwala na tworzenie szerokiej gamy win: od czerwonych przez różowe, białe, aż po musujące. Ponadto świetnie sprawdza się jako wino dojrzewające w beczkach. W efekcie końcowy trunek może zdobywać najwyższe laury na konkursach.
Najważniejsze parametry odmiany
Mrozoodporność
W polskim klimacie bardzo istotnym parametrem jest także mrozoodporność:
Na wykresie powyżej kolorem niebieskim zaznaczono temperatury, jakie notowano w ośrodku prowadzącym badanie mrozoodporności. Warto zauważyć, że za pomocą barwy jasnoniebieskiej (jako Łyko10) wskazano wartości, przy których przemarza 10% łyka winorośli. Z kolei kolorem czerwonym (Ksylem10) oznaczono temperatury, w jakich uszkodzeniu ulega 10% drewna (ksylemu) krzewu. Dodatkowo czarna linia obrazuje moment, w którym przemarza dokładnie 50% pąków. Ostatecznie zielone pole na wykresie pokazuje, przy jakich dokładnie temperaturach następuje uszkodzenie od 10% do nawet 90% wszystkich pąków winorośli.
Pinot Noir wyróżnia się nie tylko swoją delikatnością, ale także wymagającym charakterem. Przede wszystkim w specyficznym polskim klimacie bardzo istotna jest mrozoodporność tej odmiany. Warto zauważyć, że badania wyraźnie wskazują, iż krzew optymalnie zimuje w temperaturach powyżej -12°C. Jednakże dopiero nagłe spadki poniżej -20°C stanowią poważne zagrożenie dla jej przetrwania. Z tego powodu, przy planowaniu uprawy, warto bezpiecznie założyć, że takie ekstremalne mrozy nie powinny zdarzać się częściej niż raz na dziesięć lat. Innymi słowy, odpowiednia lokalizacja pod winnicę jest tutaj kluczem do sukcesu.
Klony Pinot Noir – jak wybrać?
Wybór odpowiedniego klonu Pinot Noir to niewątpliwie klucz do sukcesu w produkcji wina o najwyższej jakości. Warto zauważyć, że na rynku dostępnych jest wiele klonów tej odmiany – francuskich, niemieckich, szwajcarskich, nowozelandzkich i innych. Jednakże w specyficznych, polskich warunkach uprawowych największe znaczenie mają klony francuskie. W szczególności mowa tutaj o tak zwanych klonach Dijon, wyhodowanych przez organizację ENTAV-INRA. Z tego powodu są one tak chętnie wybierane przez plantatorów. Dodatkowo te klony charakteryzują się wysoką jakością wytwarzanych win, dużą różnorodnością, a także świetną dostępnością w Polsce.
1. ENTAV-INRA klon 113:
Małe do średnich gron oraz drobne jagody. Silny kolor. Jeden z najbardziej eleganckich klonów Dijon. Wysokie, ale nierówne zbiory. Jakość może się mocno różnić z rocznika na rocznik. Zrównoważone wina z niezbyt widocznymi taninami.
2. ENTAV-INRA klon 114:
Małe i zwarte grona. Drobne jagody. Bardzo ciemny fioletowy kolor. Bogaty aromat, dobra struktura oraz taniczność. Klasyczne smaki odmiany Pinot Noir takie jak wiśnia. Daje różne rezultaty w zależności od siedliska. Może dawać wina delikatne, rześkie i smaczne albo cienkie i niedobre. Dojrzewa nieco wcześniej i potrafi skoncentrować nieco więcej cukru. Przeważnie daje aromatyczne, charakterystyczne i dość taniczne wina. Dobry do kupażu. Plon nieco niższy niż średnia.
3. ENTAV-INRA klon 115:
Najczęściej sadzony klon. Mniejsze i ciaśniejsze grona. Regularny plon. Silny fioletowy kolor. Duża ilość antocyjanów. Wysokie pH, zaokrąglone oraz bogate. Zauważalne taniny. Profil aromatyczny zgodny z odmianą dający wiśnię, skórę, różę, egzotyczne posmaki czereśni, anyżu, jagód i jeżyn. Jako jeden z niewielu klonów może sam dawać dobre wina. Jest ceniona za zbalansowany i aromatyczny profil. Regularny na różnych stanowiskach.
4. ENTAV-INRA klon 667:
Duże ciasne grona, podobnej wielkości co klon 777. Silny kolor. Bardzo przyjemne aromaty. Delikatne taniny. Zmienna jakość w zależności od siedliska. W cieplejszych rocznikach może dawać zielone jabłko i gromadzić zbyt szybko cukier, podczas gdy w chłodniejszych będzie dawał aromaty przypraw Świątecznych. Nieco szybciej dojrzewa.
5. ENTAV-INRA klon 777:
Małe, zwarte grona. Drobne jagody. Niskie plony. Silny i intensywny kolor ze względu na grubszą skórkę, oraz większą ilość pestek. Bardzo aromatyczny klon z bogatym smakiem czarnych wiśni, skóry, tytoniu i ziemi. Wysokie taniny, i dobra struktura do dojrzewania. Taniny oraz cukier mogą być zbyt wysokie w cieplejszych lokalizacjach. Bardziej regularny niż klon 667. Podobny charakter do klonu 115.
6. ENTAV-INRA klon 828:
Klon zainfekowany jest wirusem „leaf roll virus2 variant Red Globe”. Intensywny aromat oraz dobry kolor. Małe grona oraz drobne do średnich jagody. Ciemny kolor, niskie pH, wysoki cukier. Dojrzewa nieco wcześniej niż inne klony. Ma charakter owocowy, jeżyn oraz śliwki.
7. ENTAV-INRA klon 943:
Bardzo małe jagody, niewielka liczba pestek, drobne bardziej otwarte grona. Niski plon. Wysoka zawartość cukru. Intensywne aromaty czerwonych owoców. Wina są ciemne, ale eleganckie. Delikatniejszy niż inne klony.
A zatem: Jaki klon wybrać?
Oprócz klonu 115 trudno wskazać inny, z którego można samodzielnie uzyskać dobre wino. Z tego powodu w winnicy, jeśli decydujemy się na uprawę Pinot Noir, warto posadzić kilka różnych klonów. Warto zauważyć, że gotowe wino możemy tworzyć dopiero później w procesie kupażu. Jednakże znacznie lepszym rozwiązaniem będzie od razu obsadzenie winnicy w proporcjach odpowiadających planowanej kompozycji. Ponadto, dzięki takiemu zabiegowi, zamiast tradycyjnego kupażu będziemy tworzyć wyjątkowe cuvée z różnych klonów już na etapie zbiorów. W efekcie cały proces produkcji stanie się o wiele bardziej naturalny.
Przy doborze klonów należy kierować się przede wszystkim takimi parametrami, jak taniny, ciało, kolor, cukry i kwasy. Warto zauważyć, że powinniśmy unikać klonów wyłącznie z niską zawartością tanin lub takich, które dają bardzo intensywny kolor. Dlatego też kluczowym słowem w tej sytuacji powinien być odpowiedni balans, który pozwoli uzyskać harmonijne wino.
Poniżej zamieściłem tabelę w której staram się w sposób jak najbardziej ścisły przedstawić w skali od 0 do 4 parametry danego klonu (dla niektórych elementów nie jestem w stanie wskazać wartości):
| Klon | Kolor | Taniny | Cukier | Kwasy | Aromat | Podatność na szarą pleśń | Jakość wina | Plonowanie | Uwagi |
113 | – | – | 2 | – | – | – | Zbalansowane bez wyraźnych tanin | 2 | Czasami nieregularne plony |
114 | 3 | 2 | 3 | 2 | – | – | Aromatyczne, dystyngowane i dość taniczne | 2 | Czasami niejednakowe klony z bardzo interesującym potencjałem jakościowym w kupażach z innymi klonami |
115 | 2 | 3 | 3 | 1 | – | – | Dystyngowane, kompletne wino z dobrymi taninami | 2 | Klon doceniany za regularną produkcję, łatwość uprawy oraz jakość produkowanego wina. Dobre do produkcji win przeznaczonych do leżakowania |
667 | 2 | 2 | 3 | 2 | – | – | Wytworne i aromatyczne wina z dobrą taniną | 2 | Klon doceniany za łatwość w uprawie oraz jakość uzyskanego wina. Dobre parametry do produkcji wina przeznaczonego do leżakowania |
777 | 3 | 3 | 4 | 1 | – | – | Dystyngowane, mocne oraz aromatyczne wina z dobrą taniczną strukturą | 0 | Klon doceniany za łatwość w uprawie, jakość oraz kolor produkowanych win. Dobre parametry do produkcji wina przeznaczonego do leżakowania |
828 | 3 | 3 | 4 | 2 | – | – | Dystyngowane, aromatyczne, krągłe oraz zbalansowane wino z dobrą tanicznością | 0 | Klon zarażony wirusem „leaf roll virus2 variant Red Globe”. Doceniany za łatwość w uprawie, jakość oraz kolor wina. Dobre parametry do produkcji wina przeznaczonego do leżakowania |
943 | 3 | 3 | 4 | 1 | – | – | Pełne koloru oraz skoncentrowane wino | 0 | Trudniejszy w uprawie. Używać ostrożnie, ponieważ może wnosić różne niepożądane elementy w zależności od rocznika. |
1184 | 3 | 3 | 3 | 2 | – | 2 | Wina doceniane za swój kolor oraz strukturę w smaku | 2 | Niższy poziom produkcji. Intensywność koloru ponad przeciętna |
1185 | 4 | 3 | 3 | 2 | – | 0 | Wino doceniane za kolor, złożony aromat oraz smak w ustach | 0 | Niższy poziom produkcji. Intensywność koloru ponad przeciętna. Klon podatny na nierównomierny wzrost jagód (fr. millerandage) |
1196 | 4 | – | 4 | 2 | – | 0 | Wino z dobrą strukturą. Złożone oraz dystyngowane aromaty Pinot Noir | 2 | Niższy poziom produkcji. Intensywność koloru ponad przeciętna. Klon nieznacznie podatny na nierównomierny wzrost jagód (fr. millerandage). Słabiej niż klon 1185 |
1197 | 3 | – | 4 | 2 | 4 | 2 | Wino doceniane za intensywność aromatyczną oraz za jędrne taniny | 2 | Niższy poziom produkcji. Intensywność aromatyczna ponad przeciętna. Pionowy wzrost |
Jak obsadzić winnicę:
Dla przykładu podam jak wyglądają nasadzenia na mojej winnicy. Posadziłem około 2700 (20 rzędów po 135 sztuk) sadzonek Pinot Noir (w rozstawie 0,7cm x 2m), w tym:
- klon 115: 5 rzędów (675 sztuk) – to podstawa i klasyka gatunku. Pewny i sprawdzony klon.
- klon 667: 3 rzędy (405 sztuk) – dobra jakość i plonowanie, nieco więcej kwasów dla balansu.
- klon 777: 4 rzędy (540 sztuk) – bardzo dobra jakość i wysokie cukry
- klon 828: 4 rzędy (540 sztuk) – bardzo dobra jakość i wysokie taniny
- klon 943: 4 rzędy (540 sztuk) – bardzo dobra jakość i intensywność.
Jeśli tylko klony 1184, 1185, 1196 oraz 1197 byłyby dostępne, to niewątpliwie bym je sadził. Niestety w momencie zakładania winnicy były to jeszcze nowinki, dlatego też ich dostępność na rynku była mocno ograniczona. Warto podkreślić, że szczególnie zwróciłbym uwagę na klon 1196 ze względu na jego kolor, poziom produkcji oraz odporność na szarą pleśń. Dodatkowo klon 1197 interesowałby mnie ze względu na swoją intensywność aromatyczną oraz wysoki poziom produkcji. W takiej sytuacji zmniejszyłbym udział klonu 115 oraz ewentualnie wyeliminował klon 667. W efekcie, w następnej kolejności, ograniczyłbym także klon 828 oraz 943.
Podkładki:
Na ten typ gleby i dla tej odmiany polecam podkładki SO4, Teleki 5C, 3309 Couderc lub 101-14 Mg
Podsumowanie:
Jak widzicie, odmiana Pinot Noir jest winoroślą wyjątkowo trudną w uprawie, zwłaszcza ze względu na niską mrozoodporność w polskich warunkach. Warto zauważyć, że charakteryzuje się ona dużym zróżnicowaniem klonalnym. Z tego powodu proces winifikacji może sprawiać winiarzom wiele trudności. Przede wszystkim wyprodukowanie wina najwyższej jakości z tej odmiany to prawdziwa sztuka, dlatego też końcowy sukces przynosi tak wielką satysfakcję.
Te oraz inne aspekty sprawiają, że Pinot Noir polecam wyłącznie winiarzom, którzy stawiają na jakość i celują w klientów z wyższego segmentu. Z tego powodu uprawa tej odmiany wymaga ogromnej cierpliwości. Niewątpliwie nie jest tajemnicą, że Pinot Noir, szczególnie w wersji dojrzewającej w beczce (barrique), będzie najdroższym winem w klasycznym asortymencie. Warto zauważyć, że ta wyższa cena w pełni odzwierciedla trud, jaki trzeba włożyć w jego produkcję.
Trzymam kciuki za polskie Pinot Noir!
Bibliografia:
- https://plantgrape.plantnet-project.org/en/cepage/Pinot%20noir
- https://czaswina.pl/artykul/to-samoale-nie-takie-samo/
- https://bioweb.supagro.inra.fr/collections_vigne/Fichier.php?section=variete&code=193
- http://wine.wsu.edu/extension/weather/cold-hardiness/
- http://www.winogrona.org/index.php?title=Pinot_Noir
- http://www.anneinvino.com/wp-content/uploads/2018/01/2017-03-01-Pinot-Noir-Cracking-the-Clonal-Code-Anne-Krebiehl-MW-for-WOFW.pdf
- http://www.riversun.co.nz/assets/Uploads/Library/Riversun-articles/2010-The-Pinot-Noir-Portfolio.pdf
- http://www.princeofpinot.com/article/945/